GDOŚ odpowiada: nie blokujemy planów ogólnych. Uzgodniliśmy projekty dla zdecydowanej większości gmin

Dwa dni temu pisaliśmy o alarmie Związku Gmin Wiejskich RP, który oskarżył Regionalne Dyrekcje Ochrony Środowiska o blokowanie uzgodnień planów ogólnych i zagrożenie kamienia milowego KPO. Dziś głos zabrała Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska (GDOŚ), która odrzuca te zarzuty i przedstawia własne dane. Według GDOŚ uzgodnienia przebiegają sprawnie, a problemy wynikają z zaszłości historycznych i braku wcześniejszych konsultacji ze strony samorządów.

GDOŚ: statystyki przeczą zarzutom ZGWRP

Przypomnijmy kontekst. Na początku lipca Związek Gmin Wiejskich RP skierował pismo do Ministerstwa Funduszy i Polityki Regionalnej, ostrzegając o ryzyku niewykonania kamienia milowego KPO. Zdaniem ZGWRP praktyka uzgodnień prowadzona przez RDOŚ wymusza natychmiastową zmianę dziesiątek miejscowych planów jednocześnie, co odwraca założoną przez ustawodawcę logikę sekwencyjnego wdrażania reformy planistycznej.

GDOŚ odpowiada danymi. Rzeczniczka GDOŚ Joanna Niedźwiecka wskazuje że liczby przeczą tezie o blokowaniu:

„Do końca czerwca 2026 r. wnioski o uzgodnienie projektu POG złożyło 1 505 gmin. RDOŚ uzgodniły w tym czasie 1 201 projektów, co stanowi zdecydowaną większość złożonych wniosków. W samym czerwcu 2026 r. odnotowano 16-procentowy wzrost liczby uzgodnień w stosunku do maja.”

Dane te wskazują że RDOŚ uzgodniły ok. 80% złożonych wniosków, a tempo prac wręcz przyspiesza w ostatnich tygodniach przed terminem.

Skąd zatem problemy? GDOŚ wskazuje na zaszłości historyczne

GDOŚ przyznaje że uzgodnienia w wielu gminach są trudne, ale wskazuje inne źródło problemu niż ZGWRP. Według Generalnej Dyrekcji kłopoty wynikają z faktu że wiele miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego uchwalono przed wyznaczeniem obszarów Natura 2000 oraz przed rozpoznaniem cennych siedlisk przyrodniczych.

Tymczasem obowiązujące przepisy, oparte na prawie unijnym, wymagają skutecznej ochrony tych zasobów i zachowania integralności obszarów chronionych. Niedźwiecka przypomniała że zgodnie z ustawą o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, przy ustalaniu planu ogólnego gmina musi uwzględnić formy ochrony przyrody oraz ich otuliny. Przy czym formy ochrony przyrody zajmują dziś blisko 40% powierzchni lądowej Polski, co czyni RDOŚ nieuchronnym uczestnikiem procedury planistycznej w większości gmin.

Niedźwiecka podkreśliła, że ustalenia planu ogólnego muszą być aktualne na dzień złożenia wniosku o uzgodnienie. W praktyce oznacza to, że projekt oparty na nieaktualnych danych środowiskowych nie może otrzymać pozytywnego uzgodnienia, nawet jeśli sam w sobie jest poprawny formalnie.

Rzeczniczka wskazała też na istotny problem proceduralny po stronie gmin. Na 200 dotychczasowych konsultacji ustaleń projektów POG tylko 10 odbyło się przed oficjalnym wnioskiem o uzgodnienie. Pozostałe 190 konsultacji nastąpiło dopiero po odmowie uzgodnienia przez RDOŚ. Innymi słowy: gminy składają wnioski bez wcześniejszego uzgodnienia kierunków z RDOŚ, a gdy spotykają się z odmową, wchodzą w konflikt.

Spór trwa. Czas do 31 sierpnia ucieka

Obie strony prezentują spójne, ale wzajemnie sprzeczne obrazy sytuacji. ZGWRP widzi systemowy problem w podejściu RDOŚ do uzgodnień i alarmuje o zagrożeniu kamienia milowego KPO. GDOŚ przedstawia dane o wysokiej dynamice uzgodnień i wskazuje że trudności wynikają z obiektywnych uwarunkowań przyrodniczych i braku wcześniejszych konsultacji ze strony gmin.

Fakty które są poza sporem:

• Do 31 sierpnia 2026 roku plany ogólne musi uchwalić 50% gmin. To warunek rozliczenia reformy planistycznej w KPO.
• Do tej pory plany ogólne uchwaliło 363 gmin na prawie 2 500 wszystkich gmin w Polsce.
• 118 gmin nadal nie rozpoczęło żadnych prac planistycznych.
• Projekt planu ogłosiło prawie 1 400 gmin, a w 621 prace są w toku.

Gmina bez planu ogólnego po 31 sierpnia nie będzie mogła wydawać decyzji o warunkach zabudowy ani uchwalać nowych miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego. Status planu ogólnego swojej gminy sprawdzisz w Geoportalu Krajowym Na Mapie, a dane planistyczne dla konkretnej działki w Raporcie o Terenie OnGeo.pl.