Ustawa powodziowa 2026 - wykup domów i szybsze inwestycje przeciwpowodziowe

Prezydent Karol Nawrocki podpisał 27 marca 2026 roku dwie nowelizacje ustaw powodziowych - odpowiedź na skutki powodzi z września 2024 roku. Pierwsza nowelizacja (tzw. ustawa powodziowa 3.0) podnosi limit środków na wykup nieruchomości do 850 mln zł łącznie do 2034 roku i umożliwia dokończenie transakcji z 2025 roku. Druga przyspiesza realizację inwestycji przeciwpowodziowych, rozszerzając katalog budowli objętych uproszczonymi procedurami.

850 mln zł na wykup zniszczonych domów - co zmienia nowa ustawa

Kto może skorzystać z wykupu i na jakich warunkach? Z programu wykupu mogą skorzystać właściciele działek zabudowanych domami mieszkalnymi zniszczonymi podczas powodzi we wrześniu 2024 roku. Wnioski mogły składać osoby fizyczne - termin składania kompletnych wniosków upłynął 1 października 2025 roku. Nowelizacja umożliwia dokończenie transakcji dla 38 nieruchomości, których wykup nie został sfinalizowany w 2025 roku z powodu wyczerpania limitu finansowego. Dodatkowym uproszczeniem jest zwolnienie z obowiązku przedstawiania świadectwa charakterystyki energetycznej przy sprzedaży zniszczonego budynku.

Kwota 850 mln zł to łączny limit budżetowy na lata 2026–2034. Na 2026 rok przeznaczono łącznie ponad 131 mln zł: 31,1 mln zł z rezerwy celowej na dokończenie transakcji z 2025 roku oraz 100 mln zł w trybie Prawa wodnego, z czego 50 mln zł trafi na przypadki szczególne, gdy odbudowa zniszczonego budynku jest niecelowa.

Czy mogę jeszcze złożyć wniosek? To najczęstsze zapytanie poszkodowanych. Odpowiedź brzmi: termin minął 1 października 2025, ale nowelizacja obsługuje osoby które zdążyły. 

Szybsze inwestycje przeciwpowodziowe - co obejmuje druga ustawa

Druga ustawa powodziowa koncentruje się na przyspieszeniu kluczowych inwestycji ochronnych - państwo nie ogranicza się wyłącznie do wypłacania odszkodowań, lecz aktywnie inwestuje w infrastrukturę przeciwpowodziową. Jakie konkretne zmiany wprowadzają nowe regulacje? Rozszerzone procedury obejmują szerszy katalog budowli, uproszczone procesy administracyjne oraz mechanizm milczącej zgody dla projektów ochronnych.

Rozszerzenie specustawy na remonty i przebudowy istniejących budowli

Kluczową zmianą jest objęcie specustawą nie tylko nowych inwestycji, ale również remontów i przebudów istniejącej infrastruktury przeciwpowodziowej. Czy dotychczasowe procedury wydłużały realizację projektów ochronnych? Tradycyjne procesy administracyjne wymagały wielomiesięcznych postępowań, podczas gdy sytuacje powodziowe wymagają szybkiego działania.

Rozszerzone przepisy umożliwiają przyspieszenie modernizacji:

• Wałów przeciwpowodziowych wymagających wzmocnienia konstrukcji.
• Systemów odwodnienia wymagających renowacji lub rozbudowy.
• Urządzeń melioracyjnych w regionach szczególnie narażonych na powodzie.
• Infrastruktury hydrotechnicznej wymagającej pilnej modernizacji.

Nowy katalog budowli - zbiorniki, rowy, kanały, przepompownie

Ustawa wprowadza znacznie rozszerzony katalog obiektów objętych uproszczonymi procedurami. Dlaczego dotychczasowe regulacje okazały się niewystarczające? Dotychczasowy katalog nie uwzględniał wielu elementów infrastruktury wodnej kluczowych dla skutecznej ochrony przeciwpowodziowej.

Nowe kategorie budowli objęte ułatwionymi procedurami:

• Zbiorniki retencyjne - zarówno otwarte, jak i podziemne systemy magazynowania wody.
• Rowy i kanały odwadniające - elementy systemów drenarskich oraz odprowadzania wód opadowych.
• Przepompownie - urządzenia zapewniające odprowadzanie wód z terenów zagrożonych podtopieniem.
• Urządzenia wodne - konstrukcje służące kierowaniu i kontrolowaniu przepływu wód powierzchniowych.

Milcząca zgoda i uproszczone procedury administracyjne

Mechanizm milczącej zgody stanowi podstawowy element przyspieszeń administracyjnych wprowadzonych przez drugą ustawę. Jakie korzyści przynosi ten mechanizm dla realizacji projektów ochronnych? Organy administracyjne otrzymują określony czas na wydanie decyzji - po jego upływie zgodę uznaje się za wydaną automatycznie.

Uproszczone procedury dotyczą wszystkich etapów realizacji inwestycji - od projektowania, przez uzyskiwanie pozwoleń, aż po oddanie do użytku. Skutkuje to znaczącym skróceniem czasu realizacji projektów ochronnych z kilku lat do nawet kilkunastu miesięcy.

Co to oznacza dla właścicieli nieruchomości na terenach zalewowych

Nowe przepisy przeciwpowodziowe wpływają bezpośrednio na sytuację właścicieli nieruchomości położonych na obszarach zagrożonych powodzią. Czy Twoja działka znajduje się na terenie zalewowym? Jakie konsekwencje niosą ze sobą zmiany legislacyjne dla wartości i bezpieczeństwa nieruchomości? Właściciele muszą świadomie ocenić ryzyko powodziowe swoich działek, szczególnie w kontekście możliwości skorzystania z programu wykupu prowadzonego przez Wody Polskie.

Czy moja działka leży na terenie zagrożonym powodzią

Identyfikacja lokalizacji nieruchomości względem obszarów zalewowych stanowi kluczowy element oceny ryzyka inwestycyjnego. Tereny zagrożone powodzią obejmują obszary, które mogą zostać zalane podczas wezbrań o różnym prawdopodobieństwie wystąpienia - od powodzi częstych po zdarzenia ekstremalne. Właściciele działek powinni zweryfikować:

• Czy nieruchomość znajduje się w strefie zagrożenia powodziowego o prawdopodobieństwie 1% (powódź stulecia)
• Jakie jest prawdopodobieństwo zalania dla konkretnej lokalizacji
• Czy działka leży w obszarze oddziaływania zbiorników retencyjnych
• Czy w sąsiedztwie występują naturalne cieki wodne lub rowy melioracyjne

Jak sprawdzić ryzyko powodziowe przed zakupem lub sprzedażą nieruchomości

Rzetelna analiza zagrożenia powodziowego wymaga dostępu do aktualnych map i danych hydrologicznych. Przed podjęciem decyzji o zakupie lub sprzedaży należy dokładnie przeanalizować potencjalne zagrożenia. Raport o terenie OnGeo.pl zawiera m.in. informacje o terenach zalewowych dla każdej nieruchomości w Polsce, umożliwiając właścicielom podejmowanie świadomych decyzji inwestycyjnych.

Szczegółowe dane o terenach zalewowych znajdziesz w Raporcie o terenie OnGeo.pl, który dostarcza informacji o zagrożeniu powodziowym dla konkretnej lokalizacji. Analiza ryzyka powodziowego stanowi niezbędny element due diligence przy każdej transakcji nieruchomości.

Ustawy podpisane 27 marca 2026 roku weszły w życie, tworząc kompleksową odpowiedź prawną na powódź z września 2024. Wody Polskie realizują program wykupu nieruchomości.